T.C.  Altınözü Kaymakamlığı
İNSAN HAKLARI E-KİTAP

 

İNSAN HAKLARI İLE İLGİLİ ULUSAL KURULUŞLAR

 

1- TBMM İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU

Üye sayısı Danışma Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca belirlenecek İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunda; siyasi parti grupları ile bağımsızlar Meclisteki sayılarının -boş üyelikler hariç- üye tamsayısına nispet edilmesi ile bulunacak yüzde oranına uygun olarak temsil edilirler. Bu Komisyon üyelikleri için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç yıldır.

 

Komisyon, siyasi parti gruplarının yüzde oranlarına göre, bir başkan, iki başkan vekili, bir sözcü ve bir katip seçer. Bu seçim, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla toplanan Komisyonun, toplantıya katılanlarının salt çoğunluğunun gizli oyuyla yapılır.

 

İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun Görevleri

a) Uluslararası alanda genel kabul gören insan hakları konusundaki gelişmeleri izlemek,

b) Türkiye’nin insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası antlaşmalarla T.C. Anayasası ve diğer milli mevzuat ve uygulamalar arasında uyum sağlamak amacıyla yapılması gereken değişiklikleri tespit etmek ve bu amaçla yasal düzenlemeler önermek,

c) Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarının gündemindeki konular hakkında, istem üzerine görüş ve öneri bildirmek,

d)   Türkiye’nin insan hakları uygulamalarının, taraf olduğu uluslararası antlaşmalara, Anayasa ve Kanunlara uygunluğunu incelemek ve bu amaçla, araştırmalar yapmak, bu konularda iyileştirmeler, çözümler önermek,

e)   İnsan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmek,

f)  Gerektiğinde dış ülkelerdeki insan hakları ihlallerini incelemek ve bu ihlalleri o  ülke parlamenterlerinin dikkatlerine doğrudan veya mevcut parlamenter forumlar aracılığıyla sunmak,

g) Her yıl yapılan çalışmaları, elde edilen sonuçları, yurt içi ve dışında İnsan   Haklarına saygı ve uygulamaları kapsayan bir rapor hazırlamak.

 

2- İNSAN HAKLARINDAN SORUMLU BAKAN

            Bu görev Başbakan Yardımcısı tarafından üstlenilmiştir. İlgili yönetmelikler İnsan Haklarından Sorumlu Bakan tarafından yürütülür.

 

3- BAŞBAKANLIK İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI

Başbakanlığa bağlı olarak görev yapan Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı’nın  görevleri şunlardır:

a) İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde   bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyon sağlamak.

b) İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesi ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak.

c)  Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek.

d)  İnsan hakları ihlali iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek.

e) Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekreterya hizmeti yapmak.

 

4) İNSAN HAKLARI ÜST KURULU

İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik idarî ve kanunî düzenlemelere ilişkin çalışmalar yapmak ve Başbakanlık ve bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları için insan hakları konusunda tavsiye kararları vermek üzere; Başbakanın görevlendireceği bir Devlet Bakanının başkanlığında, Başbakanlık, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müsteşarlarının katılımıyla İnsan Hakları Üst Kurulu oluşturulmuştur. Üst Kurul, gerekli gördüğü takdirde ilgili kamu kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerini toplantılarına katılmaya davet edebilir ve belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir. Üst Kurulun sekretarya hizmetleri İnsan Hakları Başkanlığınca yerine getirilir.

 

İnsan Hakları Üst Kurulunun Görevleri


       a) İnsan    haklarının   korunması   ve   geliştirilmesine   ilişkin   konularda   idari   ve   kanuni düzenlemelere ilişkin çalışmaları yapmak ve gerekli önerilerde bulunmak.


       b) Yürürlükteki    mevzuatın    ve   kanun    tasarılarının   insan   hakları   temel   ilkeleri, uluslararası belgeler   ve   mekanizmalarla   uyumlu  hale   getirilmeleri   için   uygun         gördüğü          tavsiyeleri         yapmak.

      c) Başbakanlık  ve   bakanlıklar  ile  diğer  kamu  kurum  ve kuruluşları için insan hakları                  konusunda        tavsiye           kararları        vermek.

      d) İnsan  haklarının  korunması  ve  geliştirilmesini,  Birleşmiş   Milletler   İnsan   Hakları Evrensel    Beyannamesinde     ve     Türkiye’nin     taraf     olduğu     insan   hakları  ile   ilgili uluslararası   sözleşmelerde   öngörüldüğü    şekilde,     çağdaş  ve   evrensel   ölçülere   uygun olarak gerçekleştirmek amacıyla yapılacak çalışmaları koordine etmek.

      e) İnsan   hakları   alanında   kaydedilen   gelişmeler hakkında kamuoyunun aydınlatılması       amacıyla         yapılacak          çalışmaları     koordine        etmek.

      f) Kamu kurum  ve   kuruluşlarınca gerçekleştirilen insan haklarıyla ilgili hizmetiçi eğitim programlarının  uygulanmasını   izlemek, kitle iletişim araçlarına ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik insan hakları eğitimi çalışmalarına katkıda bulunmak.

     g) İnsan   Hakları   Eğitimi   On   Yılı   Ulusal   Komitesinde  görev   alacak   öğretim üyesi ve   temsilci   gönderecek   gönüllü   kuruluşları   seçmek,    Komite    çalışmalarını    izlemek,         değerlendirmek        ve         yönlendirmek.

     h) İnsan Hakları Danışma Kurulunda görev  alacak kurum ve kuruluş temsilcileri dışındaki üyeleri seçmek, çalışmalarını izlemek ve değerlendirmek.

      ı) İnsan  hakları  ihlali iddiaları ile ilgili olarak Başkanlık ve İnceleme Heyetleri tarafından yapılan incelemeleri değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin tavsiyelerde    bulunmak.

     i) Belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları oluşturmak.

 

     f) Makamca verilen benzer görevleri yapmak.

 

4- A) İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ ON YILI ULUSAL KOMİTESİ

İnsan Hakları Üst Kuruluna bağlı olarak İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesi kurulmuştur. Ulusal Komite; Başbakanlıktan 1, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nün bağlı olduğu bakanlıklardan 1’er, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Eğitim, Sağlık ve Kültür Bakanlıklarından 1’er temsilci ve insan hakları alanında faaliyet gösteren gönüllü kuruluşlardan 6 temsilci ile bu alanda çalışmalarıyla tanınmış 5 öğretim üyesi olmak üzere 20 (yirmi) üye oluşur. Bakanlık temsilcileri kurumlarınca, öğretim üyeleri ve temsilci gönderecek gönüllü kuruluşlar İnsan Hakları Üst Kurulunca belirlenir. Öğretim üyeleri ile gönüllü kuruluşların görev süresi iki yıldır. Bu süre sonunda yeniden görevlendirilebilirler. Mazeretsiz olarak üç toplantıya katılmayanlar Komiteden çekilmiş sayılır.
Ulusal Komite, ilk toplantısında kendi içinden iki yıl için bir başkan ve bir başkan vekili seçer. Görevi sona erenler, yeniden seçilebilirler.

 

İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesinin Görevleri

İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesi, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Eylem Planının Türkiye’de uygulanabilmesi için bir ulusal program önerisi hazırlar; Eylem Planı ve Ulusal Program çerçevesinde yürütülen eğitim çalışmalarını izler, değerlendirmelerini İnsan Hakları Üst Kuruluna bildirir. Ayrıca bu konularda Üst Kurulca verilen diğer görevleri yerine getirir.

 

 

5)  İNSAN HAKLARI DANIŞMA KURULU

             İnsan haklarına ilişkin olarak ilgili Devlet kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları arasında iletişim sağlamak ve insan haklarını kapsayan ulusal ve uluslararası konularda danışma organı olarak görev yapmak üzere, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanına bağlı olarak İnsan Hakları Danışma Kurulu oluşturulmuştur. Danışma Kurulu, insan hakları ile ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşları temsilcileri, insan hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve bu alanda yayınları ve çalışmaları bulunan kişilerden oluşur. Danışma Kuruluna, kendi üyeleri arasından seçeceği bir başkan başkanlık eder. Danışma Kurulunun sekreterya hizmetleri İnsan Hakları Başkanlığınca yerine getirilir. Danışma Kurulunun giderleri Başbakanlık bütçesinden karşılanır.  

 

İnsan Hakları Danışma Kurulunun Görevleri

a) İnsan haklarının geliştirilmesi ve korunmasına ilişkin konularda görüş bildirmek, tavsiyelerde bulunmak, öneriler ve raporlar sunmak,


b) Yürürlükteki mevzuatın ve yasa tasarılarının insan hakları temel ilkeleri, uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesi için uygun gördüğü konularda görüş bildirmek, idari önlemlerin alınmasını tavsiye etmek,

 

c) İnsan haklarına ilişkin olarak ilgili Devlet kuruluşları ile üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları arasında iletişim sağlamak,


d) İnsan haklarını kapsayan ulusal ve uluslararası konularda danışma organı olarak görev yapmak,

e) Üst Kurul tarafından görüşülmesi istenilen hususları ele almak, gerekli çalışmaları yapmak ve görüş sunmak,


f) İnsan hakları ihlallerinin ulusal düzeydeki genel durumu ve işkence yasağı, ifade özgürlüğü ve örgütlenme özgürlüğü ve diğer temel insan hakları konuları hakkında Bakana ve Üst Kurula raporlar sunmak,


g) Irkçılık, her türlü ayrımcılık ve yabancı düşmanlığı dahil insan haklarına ilişkin uluslararası konularda Bakana ve Üst Kurula görüş bildirmek.

 

6) İNSAN HAKLARI İHLALİ İDDİALARINI İNCELEME HEYETİ

Heyet; Başbakanlık, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı temsilcileri ile insan hakları alanında çalışmalar yapan kişiler ve meslek kuruluşları temsilcileri arasından inceleme ve araştırma
yeri ve konusuna göre Devlet Bakanınca oluşturulur. Heyetin inceleme ve araştırma konusuna göre, İçişleri Bakanlığı temsilcisi; Bakanlık Merkez Teşkilatı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğünden belirlenir. Heyette görev alacak bakanlık temsilcileri kurumlarınca belirlenir. İnsan Hakları İhlali İddialarını İnceleme Heyetinin görevi insan hakları ihlali iddialarını yerinde incelemek ve araştırmaktır.

İhlal İddiasının Kabulü Aşamasında;

a) İhlal iddiaları ile ilgili başvuru, kanıtlarıyla birlikte Başkanlığa yapılır.

b) Başvuruya bağlı olmaksızın, Başbakan tarafından re’sen inceleme heyeti oluşturulması istenebilir.

c) Başkanlığın ön incelemeyi yapıp, ilgili kurumdan iddia hakkında bilgi aldıktan sonra iddiayı kabul edilebilir nitelikte bulması halinde, söz konusu iddia İnsan Hakları Üst Kurulunun       gündemine      alınarak            görüşülür.

d) Devlet Bakanının onayı ile Heyet çalışmalarına başlar.

 

7) İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARI

 

Kurulların Görevleri

a) İllerde Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Masası, İl Kurulu üyeleri ve İlçe Kurulları tarafından İl kurulunun gündemine getirilen, ilçelerde de Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Kurulu, Kaymakamlık, İlçe Masası ve İlçe Kurulu üyeleri tarafından İlçe Kurulu gündemine getirilen konuları değerlendirmek.

b)   İnsan hakları ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak.

c)  İnsan haklarının korunması ve insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki ve idari sebepleri incelemek, araştırmak ve bunların çözümüne ilişkin valilik veya kaymakamlık makamına önerilerde bulunmak.

d)  Her türlü ayrımcılığın önlenmesi için gerekli çalışmaları yapmak.

e) İdarenin uygulamalarında vatandaşlara hoşgörü ve nezaketle yaklaşılmasını sağlamak amacıyla gerekli çalışmaları yapmak.

f) Ayda bir tüm çalışmaları özet olarak, ilçelerde İl Kuruluna, illerde Başkanlığa bildirmek.

Daha sonra bu özetler Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı’na rapor olarak sunulur.

 

8) İNSAN HAKLARINI TEMEL ALAN SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ, MESLEK KURULUŞLARI VE ÜNİVERSİTELERİN ARAŞTIRMA MERKEZLERİ

 

  • Uluslararası Af Örgütü Türkiye Bürosu

 

  • Ankara Barosu Çocuk Hakları Komisyonu

 

  • Ankara Barosu İnsan Hakları Komisyonu

 

  • Ankara Barosu Kadın Hukuku Komisyonu

 

  • İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi

 

  • İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi

 

  • İstanbul Barosu Kadın Hakları Uygulama Merkezi

 

  • İzmir Barosu İnsan Hakları Hukuku ve Hukuk Araştırmaları Merkezi

 

  • Ankara Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi

 

  • Sığınmacılar ve Göçmenlerle Dayanışma Derneği

 

  • Çocuk Vakfı

 

  • Uçan Süpürge

 

  • Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı

 

  • Helsinki Yurttaşlar Derneği

 

  • İnsan Hakları Derneği

 

  • Türkiye İnsan Hakları Vakfı

 

  • İnsan Hak ve Hürriyetleri İnsani Yardım Vakfı

 

  • TODAİE İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi

 

  • KA-DER Kadın Adayları Destekleme ve Eğitme Derneği

 

  • Marmara Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi

 

  • Mazlumder

 

  • Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği

 

  • Çağdaş Gazeteciler Derneği

 

  • Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı

 

  • Bedensel Engelliler Dayanışma Derneği

 

  • Türk Demokrasi Vakfı

 

  • Türkiye Korunmaya Muhtaç Çocuklar Vakfı

 

  • Türkiye Gazeteciler Cemiyeti

 

  • Türk Tabipleri Birliği

 

  • T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlügü

 

  • Umut Vakfı

 

  • İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi

 

  • Kadının İnsan Hakları Yeni Çözümler Vakfı

 

  • Kadının İnsan Hakları Bilgi Belge Merkezi

 

  • Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi

 

  • Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı

AnaSayfa